• باربي نظامي و ضد تروريست

يكي ديگر از كاركردهاي باربي تهييج سربازان آمريكايي با پوشيدن يونيفرم نظامي و به دست گرفتن اسلحه ي آمريكايي است. اين بار باربي وظيفه دارد افكار عمومي جوانان را با مقاصد جنگ طلبانه ي طراحانش همراه كند:
« در طول جنگ عراق و آمريكا در سال 1990 عروسك باربي با پوشش نظامي آمريكايي به تهييج افكار عمومي پرداخت. پس از واقعه يازده سپتامبر نيز باربي با پوشيدن يونيفرم نيروهاي نظامي ضد تروريست با ايفاي نقش جديد خود به تهييج افكار عمومي پرداخت، تيتر آگهي تبليغاتي باربي براي نبرد ضد تروريست اين بود: باربي- روح آمريكايي»

• باربي و رسانه ها

براي دستيابي به اهداف پيش بيني شده و كاركردهاي مورد انتظار، اين بازيچه استراتژيك بايد به گونه اي متفاوت و در اندازه قابل قبول و با در نظر گرفتن تمام ظرايف هنري و فني تبليغ شود. چرا كه عصر، عصر ارتباطات است و هر پديده اي براي حفظ بقا و افزايش تاثير خود ناچار از در نظر گرفتن حمايت رسانه اي و تبليغي خويش است.
نبايد از ياد برد كه يكي از كاركردهاي رسانه نزديك نمودن سليقه مصرف افراد به يكديگر و كمك به فراگيري استفاده از يك كالاست.
«در سال 2001 عروسك باربي در اولين فيلم كامپيوتري خود به نام باربي و فندق شكن ظاهر شد و از آن پس تاكنون تعداد قابل توجهي فيلم كامپيوتري- انيميشن- فيلم سينمايي و مستهجن در مورد باربي توليد شده است.»
يكي از نكات جالب توجه در حمايت رسانه اي از باربي سايت اينترنتي آن است. سايتي كه پس از ورود به آن نشانگر شما هم تغيير شكل داده و به پروانه اي بال زنان تبديل مي شود. افراد پس از ورود به سايت « در يك قسمت مي توانند بازي كنند، در جايي ديگر با باربي در كنار دريا قدم بزنند يا در منزل جشن تولد بگيرند و ... » و همين امر جذابيت بسيار بالايي براي كودكان ايجاد نموده است.

• باربي و صنعت

همانگونه كه اشاره شد استيل زندگي آمريكايي بايد معرف همه بخش هاي زندگي باشد. در اينجا صنعت به كمك فراگيري باربي آمده است. امروزه اكثر نيازمندي هاي دختران با تصوير، رنگ و تبليغ باربي در بازار كشورهاي مختلف از جمله كشور خودمان يافت مي شود. آنچنان كه به گفته يكي از كارشناسان مي توان با هزينه ي حدود يك ميليون تومان، تمام مايحتاج يك دختر را كه تبليغ كننده باربي باشد از بازار جمع آوري نمود، از لوازم التحرير گرفته تا لوازم بهداشتي- آرايشي، انواع لباس، كيف، كفش، خوردني هاي مورد علاقه ي كودكان و ... .
فراگيري و فروش قابل توجه اين محصولات باعث رونق بيش از پيش اقتصادي اين عرصه گرديده و زمينه ي توليد آن با كيفيتهاي گوناگون و به منظور تامين سطوح مختلف درآمدي را فراهم نموده است.

• تاثيرات مخرب عروسك باربي

نظر به اختصار اين مقال و از نگاه موضوعي به چند مورد اشاره مي شود:

بلوغ زودرس:
يكي از كاركردهاي باربي پر رنگ نمودن غرايز جنسي در ذهن دختران و آموزش روابط جنسي است و به تعبير برخي فعالان ضد باربي، آموزگار سكس است در حالي كه توان عشق آفريني ندارد.
تقليل حيا و ترويج اخلاق جنسي مورد نظر باربي از آنجا آغاز مي شود كه كودك نه تنها مي تواند به تعويض لباس هاي زير عروسك اقدام كند كه به اين كار نيز تشويق مي شود و در بسياري از اوقات با اندام جنسي عروسك سر و كار داشته و به تدريج قبح ديدن آن در نظر كودك مي شكند.
تامل در اين موضوع كه كودكان در اثر آلودگي ذهنشان به اين موضوعات و بلوغ زودرس جنسي، فرصت حضور در دنياي زيبا و دوست داشتني كودكي را خيلي زود از دست مي دهند، تاسف آور است.

سوء تغذيه:
اگرچه فرم بدن باربي به گونه اي طراحي شده كه بعيد به نظر مي رسد هيچ زني بتواند با ويژگي هاي فيزيكي آن به حيات خويش ادامه دهند، اما در اثر تبليغات، ويژگي هاي باربي به مثابه«ملاك زيبايي زن امروز»، باعث شده كه بسياري از زنان و دختران با اتخاذ رژيم لاغري و تلاش در جهت شبيه شدن به فيزيك بدني باربي در دام بيماري هاي سوء تغذيه همچون آنوركزيا و بوليميا گرفتار شوند.
« طبق آمار در آمريكا از هر پنج دختر دانشجو يك نفر به بيماري كم غذايي مبتلا است و در سال حدود بيست درصد از افراد مبتلا به اين بيماري ها جان مي سپارند.اين مساله به قدري رايج و نگران كننده است كه در برخي از دانشگاه هاي آمريكا، مواد غذايي رژيمي مانند سالاد در غذاخوري دانشگاه به طرز ماهرانه اي با مواد نشاسته اي آغشته مي شود كه دانشجوياني كه تنها از سالاد تغذيه مي كنند دچار بيماري كم غذايي نشوند.»
بايد توجه داشت كه نه تنها دانشجويان كه بازيگران و هنرمندان زن با صرف هزينه هاي فراوان و با كمك جراحان ماهر زيبايي صورت و شكم، تلاش مي كنند اندام خود را با اندام باربي، ملكه زيبايي زنان تطبيق دهند.
در همين رابطه تلاش فمنيست ها براي افشاي ساختگي و غير قابل واقعي بودن معيارهاي زيبايي باربي جالب توجه است :

« باربي با قد بيش از 2 متر، تنها 46 كيلو گرم وزن دارد . در حالي كه متوسط قد و وزن زن آمريكايي به ترتيب 163 سانتي متر و 66 كيلو گرم است و اگر عروسك باربي در همان ابعاد جان مي يافت ، نمي توانست وزن خود را تحمل كند ، نمي توانست قاعدگي ماهانه داشته باشد و البته به هيچ وجه امكان باروري و بارداري نداشت »
در همين رابطه يك ضرب المثل آمريكايي نيز وجود دارد كه مي گويد : « هر چه قدر لاغر شوي يا پولدار شوي باز هم كم است »

مصرف گرايي و تجمل :
پيش تر به اين نكته اشاره نموديم كه بزرگترين طراحان لباس دنيا به كمك كمپاني متل شتافته و به طراحي ظريف و زيباي لباس هاي گوناگون باربي مي پردازند . اين لباس ها اغلب تجملاتي و متعلق به طبقه ي ثروتمند جامعه است و اگر چه كودك را در روياي زيباي آينده استفاده از آن غرق مي كند اما دركناراين حسرت رسيدن به آن نيز دردل او به جاي مي گذارد . نه تنها لباس كه زيورآلات باربي نيز بسيار گران هستند . باربي به ترويج تجمل و مصرف گرايي با توجه به تنوع بيش از حد مي پردازد و اين يكي از ويروس هاي كشنده فرهنگ غربي است كه باربي به مثابه يك بيمار ، آن را در ميان دختران ديگر سرزمين ها مي پراكند و ايشان را به بيماري مهلك مصرف گرايي ، تجمل و مادي گرايي دچار مي كند .

• دارا و سارا نماد هويت اسلامي و ايراني

از همان زمان كه اين خواهر و برادر ايراني و مسلمان پا به عرصه وجود گذاشتند ، بحث هاي فراواني عليه آن ها مطرح شد. حتي بسياري از محافل داخلي هم به سركوب اين دو كودك معصوم پرداختند . نگاهي واقع بينانه به پيامدهاي توليد اين خواهر و برادر در كشورهاي منطقه و ملاحظه عكس العمل رسانه هاي غربي و تحليل صاحب نظران در اين رابطه در قضاوت درست ما نسبت به اين دو عروسك بسيار موثر است. به همين خاطر تنها به دو نمونه مختصر اشاره مي شود:

« راس پيتر در سايت آسيا تايمز مي نويسد : چه كسي مي توانست پيش بيني كند كه اين عروسك هاي چشم قهوه اي بي بو ، بي خاصيت و عقب مانده كه شبيه وصله اي بدعنق و بي ريخت هستند ، گام بعدي ايران براي صدور انقلاب باشند ... گر چه اين اولين جنگ نيست ولي شايد مهمترين آن باشد . چون گويا ساراي ايراني به همراه برادرش دارا سخت امپراطوري باربي پلاستيكي را به خطر انداخته اند .»

« نشريه يو.اس.اي.تودي در همان زمان با انعكاس خبر ساخت عروسك هاي ملي در ايران نوشت : باربي كنار برو : سارا با چادر مي آيد . خبرگزاري آسوشيتدپرس نيز پوشش چادر سارا را جواب ايران به باربي دانست .»

كمترين خاصيت ظهور دارا و سارا اين بود كه اولا حساسيت همگان را در برابر تاثيرات مخرب باربي برانگيخت و درك اين تهاجم عميق فرهنگي را در جامعه فراگير كرد و ثانيا اين مساله را در پيش چشم جهانيان روشن ساخت كه مي توان با تكيه بر فرهنگ بومي و اصيل نمادهاي عروسكي توليد كرد و به تربيت صحيح كودكان از اين مسير اقدام نمود .

• نتيجه

دقت در پديده عروسك باربي و تاثيرگذاري آن در طول بيش از نيم قرن هر انسان خردمندي را به تامل وامي دارد كه چگونه يك عروسك مي تواند اين همه تاثيرات مخرب فرهنگي ، اجتماعي ، رواني و .... داشته باشد و چه ماهرانه توانسته از غفلت ميليون ها انسان سوء استفاده كرده و در قلعه ي ذهن آن ها خانه كند. در همين راستا يكي از كارشناسان به زيبايي تعبير نموده كه « باربي اسب تروا است.»
ملاحظه دقت و ظرافت در طراحي اين سلاح موثر و فراگير فرهنگي نشان از رصد دائمي تغييرات فرهنگي و سياسي دنيا توسط سازندگان عروسك باربي دارد . در همين راستا اين جمله از براندا آندولينا بازار ياب كمپاني متل بسيار تكان دهنده است كه گفته بود : « ما همواره با دقت آمار نوزادان متولد شده را بررسي مي كنيم و تركيب والدين و فرهنگ و زبان آن ها را كاملا در نظر مي گيريم.»

از اين نكته نبايد غفلت كرد كه غرب و به ويژه آمريكا براي تعريف انسان معيار خود از همه ي ابزارهاي فرهنگي ، سياسي ، اقتصادي و حتي نظامي خويش بهره مي برد و البته به كمك و رسانه هاي ارتباط جمعي پذيرش اين مدل و معيار را مطلوب و قابل دستيابي جلوه مي دهد .
اما روي ديگر سكه مقابله با اين هجوم گسترده و استفاده از قابليت هاي فراوان اسباب بازي در الگو سازي براي دختران و مادران آينده جامعه است، چنانچه در فرهنگ غني اسلامي و ايراني زن از جايگاه ويژه برخوردار بوده و سلامت او تضمين كننده سلامت جامعه محسوب مي شود. اگر چه دارا و سارا و ديگر اعضاي خانواده او آغاز قابل تقدير و موثري در ورود به اين مسير بوده اند اما به هيچ وجه كافي نبوده و پاسخگوي اين هجمه عظيم فرهنگي نخواهد بود . موفقيت اين امر و دستيابي به الگويي براي تربيت دختران درگرو يك عزم ملي و سامان دهي همه ي توان فكري ، فرهنگي ، اقتصادي و ... براي تحقق آن است و ترديدي نيست كه اگر در مسير تربيت مادران فرداي سرزمينمان موفق شويم آن روز است كه مي توانيم مدعي ترسيم آينده اي روشن و جامعه اي آباد توام با سلامت اخلاقي و رواني براي همه ي مردم باشيم . ان شاءا...

منبع: تبيان